Wanneer patronen je belemmeren

Veel klachten ontstaan niet ineens. Vaak zijn er patronen die al langere tijd meespelen. Deze patronen kunnen ooit helpend zijn geweest, maar op een bepaald moment gaan ze knellen.

Denk bijvoorbeeld aan:

• altijd doorgaan
• moeilijk nee zeggen
• sterk verantwoordelijkheidsgevoel
• pleasen
• perfectionisme
• controle willen houden
• een hoge lat
• faalangst
• onzekerheid of negatief zelfbeeld
• veel piekeren
• jezelf voorbijlopen
• moeite voelen wat je nodig hebt
• moeite met waarden, keuzes en grenzen
• disbalans tussen werk en privé.

Deze patronen kunnen bijdragen aan stress, overbelasting of terugval. Daarom kijken we in de begeleiding niet alleen naar klachten, maar ook naar wat eronder ligt. Het herkennen en doorbreken van deze patronen is de eerste stap naar duurzame verandering.

ACT: psychologische flexibiliteit

In mijn begeleiding maak ik gebruik van ACT: Acceptance and Commitment Therapy. ACT leert je om op een flexibele manier om te gaan met de obstakels die je tegenkomt in je leven, zodat je kunt blijven investeren in de dingen die je écht belangrijk vindt.

Veel mensen proberen moeilijke gevoelens of gedachten onder controle te krijgen. Ze gaan harder werken, meer analyseren, vermijden situaties, stellen hoge eisen aan zichzelf of proberen alles goed te doen. Op korte termijn lijkt dat soms te helpen, maar op langere termijn kan het juist leiden tot meer spanning, vermoeidheid of vastlopen.

ACT richt zich op psychologische flexibiliteit: leren omgaan met wat er is, zonder dat gedachten en gevoelens volledig bepalen wat je doet. ACT kan helpen bij:

• piekeren
• zelfkritiek
• faalangst
• onzekerheid
• controlebehoefte
• perfectionisme
• moeite met keuzes maken
• moeite met loslaten
• handelen vanuit waarden
• meer ruimte maken voor wat belangrijk is.

Binnen ACT leer je:

• negatieve gedachten en gevoelens te accepteren in plaats van ze te bestrijden.
• los te komen van belemmerende gedachten (cognitieve defusie).
• bewuster in het hier en nu te zijn (mindfulness).
• wat jouw persoonlijke waarden zijn en deze leidraad te laten zijn voor je handelen.
• toegewijd actie te ondernemen in lijn met je waarden.

ACT helpt je niet om je problemen kwijt te raken, maar om er anders mee om te gaan, zodat ze minder impact op je leven hebben.

Cognitieve gedragstherapie: zicht op gedachten en gedrag

Naast ACT maak ik gebruik van elementen uit de cognitieve gedragstherapie. Daarbij kijken we naar de wisselwerking tussen gedachten, gevoelens, lichamelijke reacties en gedrag.

Soms raken mensen vast in automatische gedachten of overtuigingen, zoals:

• "Ik mag geen fouten maken."
• "Ik moet sterk zijn."
• "Ik moet het alleen kunnen."
• "Als ik nee zeg, stel ik iemand teleur."
• "Ik ben niet goed genoeg."
• "Ik moet controle houden."
• "Pas als alles af is, mag ik rust nemen."

Deze gedachten kunnen spanning, onzekerheid of overbelasting versterken. In de begeleiding onderzoeken we welke gedachten en overtuigingen een rol spelen, hoe ze je gedrag beïnvloeden en welke andere manieren van kijken en reageren mogelijk zijn.

Het doel is niet om alles positief te maken, maar om meer ruimte, keuzevrijheid en mildheid te ontwikkelen.

Patronen in werk en privé

Omdat Psycholoog@Work werkt vanuit de context van werk, kijken we altijd naar de vertaling naar dagelijks functioneren. Patronen spelen vaak zowel op het werk als privé. Patronen zijn ingesleten manieren van denken, voelen en doen die ons gedrag sturen.

We onderzoeken vragen zoals:

• Welke patronen spelen een rol in mijn leven en dragen bij aan mijn klachten?
• Waar komen deze patronen vandaan?
• Hoe kan ik deze patronen doorbreken en nieuwe, gezondere patronen ontwikkelen?
• Welke behoeften liggen ten grondslag aan mijn gedrag?
• Hoe kan ik effectiever omgaan met mijn grenzen en verlangens?

Het begrijpen van je patronen geeft inzicht en de mogelijkheid om bewuste keuzes te maken die leiden tot meer welzijn en veerkracht.

Bijvoorbeeld:

• altijd beschikbaar willen zijn
• verantwoordelijkheden moeilijk loslaten
• moeite hebben met grenzen naar collega's of leidinggevende
• spanning rondom presteren
• bang zijn om fouten te maken
• moeite met kritiek of beoordeling
• werk mee naar huis nemen
• thuis niet meer kunnen ontspannen
• jezelf vergelijken met anderen
• steeds meer geven dan je eigenlijk kunt dragen.

In de begeleiding onderzoeken we hoe deze patronen samenhangen met klachten, energie, werkbelasting en herstel.

Voor wie is deze begeleiding passend?

Begeleiding met ACT, CGT en patroondoorbreking kan passend zijn wanneer je:

• last hebt van stress, angst of depressieve gevoelens;
• vastloopt in belemmerende gedachten of gedrag;
• moeite hebt met het stellen van grenzen of opkomen voor jezelf;
• steeds in dezelfde patronen terechtkomt;
• meer veerkracht en mentale flexibiliteit wilt ontwikkelen;
• een waardevoller en zinvoller leven wilt leiden;
• jezelf beter wilt leren kennen en begrijpen.